Strefa Czystego Transportu w Krakowie – jak nowe przepisy zmienią poruszanie się po mieście?

W 2026 roku w Krakowie zacznie obowiązywać Strefa Czystego Transportu, co oznacza znaczące zmiany w zasadach poruszania się po centrum i okolicznych dzielnicach. Nowe przepisy mają na celu poprawę jakości powietrza, zwiększenie komfortu życia i zadbanie o zdrowie mieszkańców. Zmiany te obejmą zarówno szeroki obszar miasta, jak i różne grupy użytkowników dróg, a same regulacje są odpowiedzią na unijne wymogi w zakresie ochrony środowiska. Wdrożenie nowych zasad będzie istotnym krokiem na drodze do czystszego i bezpieczniejszego Krakowa.

Strefa Czystego Transportu w Krakowie – gdzie i kiedy wchodzi w życie?

Strefa Czystego Transportu w Krakowie została uchwalona przez Radę Miasta i obejmie niemal 60% powierzchni miasta, głównie obszar ograniczony IV obwodnicą. Strefa zacznie obowiązywać 1 stycznia 2026 roku i obejmie liczne dzielnice zarówno w centrum, jak i poza nim. Miasto zdecydowało się na tak duży zasięg Strefy, aby realnie wpłynąć na obniżenie emisji szkodliwych substancji z pojazdów.

Zasady Strefy nakładają wymagania co do minimalnych norm emisji spalin. Najstarsze diesle (poniżej normy Euro 6, czyli wyprodukowane przed 2014/2015 rokiem) oraz samochody benzynowe niespełniające normy Euro 4 (nabywane przed 2005 rokiem) nie będą miały wstępu do Strefy. Przepisy mają być stopniowo zaostrzane do roku 2030, aby zapewnić trwałą poprawę jakości powietrza. Nowe regulacje będą egzekwowane m.in. poprzez system automatycznych kamer.

Strefa Czystego Transportu w Krakowie – zwolnienia, wyjątki i udogodnienia dla mieszkańców

Wprowadzenie Strefy Czystego Transportu nie oznacza od razu konieczności wymiany samochodu przez wszystkich krakowian. Przewidziane zostały szerokie zwolnienia, z których najważniejsze skierowane są do mieszkańców miasta. Osoby zameldowane w Krakowie, które mają pojazd nabyty przed 19 czerwca 2025 r., mogą liczyć na bezterminowe prawo wjazdu do Strefy po zarejestrowaniu się w systemie SCT. To oznacza, że dotychczas używany samochód, nawet starszy, nie zostanie natychmiast wykluczony z ruchu, a mieszkańcy unikną wydatków na nowe auta.

System rejestracji będzie wystarczająco prosty – należy podać potwierdzenie zameldowania, opłacania lokalnych podatków oraz odpowiednie dokumenty pojazdu. Dodatkowo, zwolnienia przewidziane są także dla osób z niepełnosprawnościami (na podstawie karty parkingowej), samochodów dowożących pacjentów do placówek medycznych (po wcześniejszym zgłoszeniu i zatwierdzeniu w systemie) oraz dla nagłych przypadków dojazdu na szpitalny oddział ratunkowy. Samochody zagraniczne, także te z krajów UE, będą musiały być zgłoszone przed wjazdem poprzez platformę internetową.

System obsługi Strefy Czystego Transportu w Krakowie

Od 8 grudnia 2025 roku ruszy specjalny system, dostępny pod adresem www.sct.krakow.pl oraz w miejskiej aplikacji mKraków. Narzędzie to pozwoli na rejestrację pojazdów, sprawdzenie uprawnień, wnoszenie opłat i zgłaszanie wizyt medycznych. Funkcjonować będą także strefomaty oraz możliwość korzystania z opcji płatności przy krótkich wjazdach na teren SCT.

Kontrola przestrzegania zasad będzie realizowana w głównej mierze za pomocą kamer skanujących numery tablic rejestracyjnych, podobnie jak w strefie płatnego parkowania. Naruszenia przepisów mogą skutkować grzywną do 500 zł. Dzięki temu rozwiązaniu system będzie efektywny i sprawdzi się także przy większym ruchu pojazdów w godzinach szczytu.

Strefa Czystego Transportu w Krakowie – opłaty dla nie-mieszkańców

Osoby niezameldowane w Krakowie, których pojazdy nie spełniają emisji wymaganych przez Strefę, mogą skorzystać z możliwości wjazdu po uiszczeniu opłaty. Przez pierwsze trzy lata obowiązywania strefy zaplanowano elastyczne rozwiązanie: w 2026 roku będzie to 5 zł za dzień lub 100 zł za miesiąc; w kolejnych latach opłata stopniowo wzrośnie do 15 zł dziennie oraz 500 zł za miesiąc do roku 2028. System ma w ten sposób zachęcać do wymiany samochodów na bardziej ekologiczne i nie premiować regularnych wjazdów starszymi pojazdami.

Wszystkie zgłoszenia i opłaty będą obsługiwane zdalnie dzięki dedykowanej platformie internetowej oraz stacjonarnym punktom obsługi. To rozwiązanie ma minimalizować formalności oraz zdecydowanie ułatwiać kontrolę nad przestrzeganiem przepisów przez kierowców spoza Krakowa.

Korzyści zdrowotne i środowiskowe płynące z wprowadzenia Strefy Czystego Transportu w Krakowie

Strefa Czystego Transportu w Krakowie wprowadzona zostaje przede wszystkim ze względów na ochronę zdrowia i środowiska. Transport samochodowy odpowiada za znaczną część zanieczyszczeń – aż 77% wszystkich tlenków azotu oraz 45% pyłu zawieszonego PM10 emitowanego w śródmieściu. Już w pierwszym roku działania strefy przewidziano spadek emisji NO₂ o 10-15%, zaś do końca dekady spadek ten może sięgnąć 45-55% w stosunku do poziomów z 2022 roku.

Zmniejszenie poziomu zanieczyszczeń to nie tylko mniej smogu w Krakowie, ale także mniejsze ryzyko chorób układu oddechowego, sercowo-naczyniowego czy alergii. Dodatkowe korzyści obejmują ograniczenie hałasu i poprawę bezpieczeństwa na ulicach. W dłuższej perspektywie Kraków może zyskać na atrakcyjności zarówno dla mieszkańców, jak i odwiedzających miasto turystów.

Kto najbardziej skorzysta ze zmian?

Jedną z największych praktycznych korzyści płynących z wprowadzenia SCT w Krakowie jest możliwość bezterminowego wjazdu do Strefy przez mieszkańców, którzy nie planują w najbliższym czasie wymiany samochodu. Wystarczy zameldowanie na terenie miasta, opłacanie lokalnych podatków i dopełnienie krótkiej formalności online. Ta możliwość pozwoli wielu rodzinom zaoszczędzić wydatki na zakup nowego pojazdu, zachowując jednocześnie pełną swobodę podróżowania po wyznaczonej strefie bez ryzyka kar finansowych.

Warto pamiętać, iż system SCT w Krakowie powstał z myślą o realnej poprawie jakości życia w mieście, przy zachowaniu ulg i ułatwień dla stałych mieszkańców. Dzięki temu zmiana nie będzie dla nich obciążeniem, a dla całego Krakowa będzie oznaczać zdrowsze i spokojniejsze otoczenie.

Strefa Czystego Transportu w Krakowie – najważniejsze informacje podsumowane

FAQ

Co musi zrobić mieszkaniec Krakowa, aby jeździć starszym samochodem po Strefie Czystego Transportu?

Mieszkańcy Krakowa, którzy posiadają starsze pojazdy zakupione przed 19 czerwca 2025 roku, powinni zarejestrować się online w systemie SCT, mając potwierdzenie meldunku oraz opłacanie lokalnych podatków. Po pozytywnej weryfikacji uzyskają bezterminowe prawo wjazdu do Strefy.

Czy osoby spoza Krakowa mogą wjeżdżać do Strefy Czystego Transportu starszym autem?

Przez pierwsze trzy lata obowiązywania Strefy osoby spoza Krakowa mogą wjeżdżać niespełniającymi norm pojazdami, pod warunkiem wniesienia opłaty. Stawki wynoszą 5 zł za dzień w 2026 roku i będą rosły w kolejnych latach.

Jakie korzyści przyniesie Strefa Czystego Transportu mieszkańcom Krakowa?

Strefa Czystego Transportu w Krakowie przyniesie poprawę jakości powietrza, zmniejszenie ryzyka chorób, ograniczenie hałasu oraz zwiększenie bezpieczeństwa na ulicach. Dodatkowo, mieszkańcy miasta zyskają możliwość korzystania ze starszych aut bez potrzeby ich wymiany po spełnieniu prostych warunków rejestracji.

Źródło: krakow.pl