Londyn poprawił jakość powietrza dzięki ULEZ – inspiracja dla Strefy Czystego Transportu w Krakowie

Wprowadzenie Strefy Ultra Niskiej Emisji (ULEZ) w Londynie uznaje się dziś za przełom w walce o czystsze powietrze w wielkich miastach. Stolica Wielkiej Brytanii, przez zdecydowane działania samorządu, osiągnęła normy jakości powietrza dla dwutlenku azotu (NO₂) aż 184 lata wcześniej niż przewidywali specjaliści. Ten sukces jest ważnym sygnałem dla takich miast, jak Kraków, które przygotowują się już do uruchomienia własnej Strefy Czystego Transportu. Czy na krakowskich ulicach można spodziewać się podobnych efektów?

Strefa Czystego Transportu w Krakowie – szansa na czyste powietrze według doświadczeń Londynu

Realizacja Strefy Czystego Transportu w Krakowie od 1 stycznia 2026 roku stanowi bezpośrednie nawiązanie do sprawdzonych rozwiązań wprowadzonych w Londynie. Sukces londyńskiej ULEZ ma swoje potwierdzenie zarówno w liczbach, jak i w realnych korzyściach zdrowotnych dla mieszkańców. Znaczący spadek stężenia toksycznych tlenków azotu na poziomie 27% oraz redukcja drobnych cząstek PM2,5 o 31% w zewnętrznych dzielnicach miasta to dane, które pokazują, jak szybko poprawić jakość powietrza.

W Londynie zdecydowane działania pomogły nie tylko ograniczyć emisje z transportu, lecz także wykazały, że oczekiwane efekty można osiągnąć niemal natychmiast. Dzięki rozszerzeniu ULEZ, stolica Wielkiej Brytanii jako jedyne duże miasto w kraju w pełni spełnia dziś unijne i brytyjskie normy jakości powietrza — wyprzedzając Manchester czy Birmingham.

Jak Strefa Czystego Transportu poprawi zdrowie mieszkańców Krakowa?

Doświadczenie Londynu jasno pokazuje, że wprowadzenie restrykcyjnych norm emisji przynosi wymierne, szybkie efekty. Po wdrożeniu ULEZ, londyńczycy zaczęli oddychać powietrzem o jakości znacząco odbiegającej od tej, do której przywykli w poprzednich dekadach. Skalę poprawy potwierdza aż 99% stacji monitorujących, gdzie zanotowano wyraźny spadek zanieczyszczeń już od 2019 roku.

Kluczowe korzyści to nie tylko czystsze powietrze, lecz także mniejsze ryzyko występowania chorób płuc, astmy, problemów z krążeniem oraz schorzeń neurodegeneracyjnych, takich jak demencja. Szacunkowo 10 milionów londyńczyków korzysta obecnie z tych rozwiązań, co przekłada się na oszczędności systemu ochrony zdrowia sięgające nawet 27 miliardów funtów rocznie.

Strefa Czystego Transportu: jakie zmiany czekają Kraków?

Wzorem Londynu, Kraków przygotowuje do wdrożenia Strefę Czystego Transportu wewnątrz IV obwodnicy, co obejmie około 60% powierzchni miasta. Najważniejsze zmiany dotyczą ograniczenia wjazdu dla samochodów niespełniających normy emisji EURO — początkowo z istotnymi wyjątkami dla mieszkańców Krakowa. Osoby rozliczające podatek PIT w stolicy Małopolski będą mogły poruszać się po SCT bez przeszkód do 1 lipca 2030 roku, a następnie przejdą stopniowy proces dostosowania pojazdów.

Odmienne warunki dotyczyć będą przyjezdnych, którzy zostaną zobowiązani do płacenia za wjazd do strefy (za pomocą strefomatów). Wynikające z tego opłaty zostaną przeznaczone na rozwiązania ekologiczne w całym regionie. Przewidziane są liczne wyłączenia i odstępstwa, na przykład dla osób niepełnosprawnych czy wizyt lekarskich. Projekt powstaje w odpowiedzi na oczekiwania wyrażone w Barometrze Krakowskim oraz w reakcji na stałe przekroczenia norm NO₂ w mieście.

Strefa Czystego Transportu w Krakowie inspirowana sukcesem ULEZ w Londynie

Strefa Czystego Transportu w Krakowie, podobnie jak londyńska ULEZ, ma przynieść wymierne korzyści zarówno środowiskowe, jak i zdrowotne. Dla mieszkańców to nie tylko nadzieja, ale także konkretne działanie na rzecz poprawy jakości życia. Kalkulacje londyńskie pokazują, że szybkie wdrożenie strefy i wymiana wysoce emisyjnych pojazdów na nowsze przynosi efekty niemal natychmiast. Dzięki temu oczekiwania na czyste powietrze nie rozciągają się na dekady.

Mieszkańcy Krakowa mają realny wpływ na powodzenie tych zmian. Już dziś można przesiąść się do komunikacji publicznej, roweru lub rozważyć wymianę samochodu na zgodny z przyszłymi wymogami norm EURO (dla silników benzynowych – produkowanych od 2005 roku). Im szybciej lokalna społeczność zdecyduje się na ekologiczne środki transportu, tym szybciej zobaczymy poprawę jakości powietrza.

Wpływ Strefy Czystego Transportu na zdrowie i gospodarkę miejską

Analiza efektów londyńskiej ULEZ pokazuje, że zmodernizowany transport miejski oraz ograniczenie wjazdu dla wysoko emisyjnych pojazdów przynosi miastu nie tylko niższe koszty leczenia chorób oddechowych, ale także wymierne oszczędności w innych sektorach. Poprawa jakości powietrza to także wzrost komfortu życia, większa atrakcyjność miasta dla mieszkańców i turystów, oraz korzyści dla środowiska naturalnego.

Wdrożenie Strefy Czystego Transportu w Krakowie, w oparciu o doświadczenia Londynu, daje szansę na powtórzenie sukcesu brytyjskiej stolicy także nad Wisłą. Oczekuje się, że działania te wpłyną pozytywnie na zdrowie publiczne i dynamikę rozwoju miasta.

Strefa Czystego Transportu w Krakowie – pytania i odpowiedzi

Jakie pojazdy będą objęte ograniczeniami w krakowskiej Strefie Czystego Transportu?

Ograniczeniami objęte będą przede wszystkim samochody niespełniające wymogów normy EURO 4 (dla silników benzynowych) oraz EURO VI dla pojazdów ciężarowych i autobusów. Mieszkańcy Krakowa korzystający ze starszych aut będą mieli czas na dostosowanie się do nowych zasad do połowy 2030 roku. Przyjezdni będą musieli uiścić opłatę za wjazd niespełniającym norm pojazdem, przy czym przewidziane są wyjątki dla osób niepełnosprawnych czy dojazdu na wizyty lekarskie.

Jakie korzyści odniosą mieszkańcy Krakowa po wprowadzeniu Strefy Czystego Transportu?

Głównymi korzyściami będą znacząca poprawa jakości powietrza, mniejsze ryzyko zachorowania na choroby płuc i układu krążenia, a także ograniczenie emisji szkodliwych substancji. Dodatkowo przewiduje się korzyści ekonomiczne w postaci niższych wydatków na ochronę zdrowia oraz poprawę komfortu życia w mieście.

Czy wzorem Londynu efekty wprowadzenia SCT będą widoczne natychmiast?

Doświadczenie Londynu pokazuje, że zdecydowane i szeroko zakrojone działania, jak wprowadzenie ULEZ, skutkują szybką poprawą jakości powietrza. Podobnych rezultatów można oczekiwać w Krakowie już w kilka lat po wdrożeniu SCT, zwłaszcza jeśli społeczeństwo aktywnie włączy się w transformację.

Kod HTML do tego artykułu znajdziesz pod adresem: https://pastebin.com/raw/hK81QSbd