MOCAK – 15 lat działalności: jubileusz jako punkt zwrotny dla sztuki współczesnej w Krakowie
Krakowskie Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK zbliża się do wyjątkowego momentu w swojej historii. W maju 2026 roku instytucja będzie świętować 15-lecie działalności programowej. Ta rocznica to nie tylko okazja do wspomnień; pod przewodnictwem nowego dyrektora Adama Budaka jubileusz zapowiadany jest jako początek nowej epoki, zorientowanej na korektę podejścia do współczesnej sztuki.
MOCAK – 15 lat działalności i unikatowa tożsamość instytucji
Historia MOCAK-u zaczęła się 20 maja 2011 roku, kiedy to muzeum otworzyło swoje podwoje w zabudowaniach dawnej fabryki Oskara Schindlera. Ten wybór lokalizacji nadał muzeum szczególną tożsamość, wynikającą z dialogu historycznych doświadczeń z perspektywą współczesnej kultury. Przez ostatnie lata MOCAK przyzwyczaił odbiorców do podążania nieoczywistymi ścieżkami, które prowadzą przez wielowątkową panoramę współczesnej sztuki światowej i krajowej. Instytucja wyróżnia się podejściem do dialogu międzypokoleniowego, a także otwartością na nowe formy wyrazu artystycznego.
MOCAK – 15 lat działalności w liczbach: dynamiczny 2025 rok
Ostatni spośród minionych lat – 2025 – okazał się rekordowy pod względem aktywności muzeum. MOCAK zorganizował aż 14 wystaw czasowych, z czego dwie odbyły się poza granicami Polski (w Rzymie oraz Bukareszcie). Działania wystawiennicze uzupełniło aż 438 wydarzeń edukacyjnych, warsztatowych i kulturalnych, w których udział wzięło niemal 13 tysięcy osób. Zakończenie tego etapu jest zarazem otwarciem nowego rozdziału, poświęconego sztuce zaangażowanej społecznie oraz tematom feministycznym i krytycznym.
Nowe priorytety programowe i korekta instytucjonalnych nawyków
Symboliczny przełom zapowiadany na rok 2026 to wprowadzenie istotnych zmian w funkcjonowaniu MOCAK-u. Szczególny nacisk zostanie położony na twórczość kobiet, która do tej pory była mniej widoczna w kolekcji i programach. Nowy dyrektor, Adam Budak, zaznacza, że jubileusz nie ma być jedynie podsumowaniem dokonań, lecz momentem realnych zmian. Działania programowe obejmować będą większą reprezentację artystek oraz krytyczne spojrzenie na tradycyjne instytucjonalne praktyki w środowisku artystycznym.
Trzy sezony wystaw na jubileusz MOCAK-u
Jubileuszowy rok 2026 w MOCAK-u został podzielony na trzy odrębne sezony wystawiennicze, które podkreślają zwrot ku sztuce dialogicznej i zaangażowanej. Sezony te skupią się na twórczości trzech wybitnych postaci współczesnej sceny artystycznej, podkreślając różnorodność tematów i strategii artystycznych obecnych w programie muzeum.
Pierwszy sezon: „Ewa Partum: Contemplating Art, Contemplating Love” oraz wystawa Toyen
Pierwszy sezon, zaplanowany na okres od 7 marca do 14 czerwca, otworzy retrospektywna wystawa Ewy Partum. Artystka uznawana jest za pionierkę polskiego konceptualizmu oraz performansu, a jej działania często łączyły wątki języka, kobiecej podmiotowości i emancypacyjnych postaw. Na ekspozycji zaprezentowanych zostanie ponad 80 prac. Uzupełnieniem będzie wystawa Toyen oraz prezentacja projektów Moniki Drożyńskiej. Obie wystawy poruszą temat snów, wykluczenia oraz granic kobiecej ekspresji.
Program spotkań i wydarzeń towarzyszących
Pierwszy sezon uświetnią wydarzenia towarzyszące: wykłady, konferencje i warsztaty poświęcone twórczości kobiet. Szczególną rolę odegrają działania partycypacyjne, które pozwolą publiczności aktywnie doświadczać sztuki i jej społecznego wymiaru. Odbiorcy zyskają także możliwość praktycznego sprawdzenia swojej perspektywy na historię i współczesność sztuki.
Kolejne sezony: Wilhelm Sasnal i Katarzyna Krakowiak-Bałka
W dalszej części roku MOCAK zaprezentuje najnowszy cykl prac Wilhelma Sasnala, znanego z analizy relacji między obrazem, pamięcią i polityką. Artysta podejmie temat percepcji współczesności przez pryzmat malarstwa krytycznego. Trzeci sezon zaplanowany został jako rezydencja Katarzyny Krakowiak-Bałki, eksplorującej granice między dźwiękiem, strukturą a przestrzenią muzealną.
Bogaty program jubileuszowy MOCAK-u dla różnych grup odbiorców
MOCAK – 15 lat działalności stanie się inspiracją do szeroko zakrojonych działań edukacyjnych, debat, warsztatów i eksperymentów artystycznych skierowanych do publiczności w każdym wieku. W ramach jubileuszu muzeum weźmie udział m.in. w wydarzeniu Cracow Art Week KRAKERS (23–30 kwietnia). Oferta obejmie specjalistyczne zajęcia dla dzieci, rodzin oraz odbiorców zainteresowanych dialogiem społecznym i progresywną refleksją na temat roli instytucji kultury.
Jubileusz MOCAK-u jako szansa na korektę perspektywy
Dla krakowian i turystów jubileusz to nie tylko przegląd wybitnych dzieł sztuki, ale również okazja do refleksji nad własnym spojrzeniem na narracje obecne w kulturze. Wizyty na wystawach Ewy Partum, Toyen czy Wilhelma Sasnala pozwolą osobiście skonfrontować się z tematami kobiecości, języka, cielesności i społecznej podmiotowości. MOCAK zaprasza do autorefleksji oraz krytycznego dialogu z codziennymi, instytucjonalnymi nawykami, zarówno w sztuce, jak i w życiu.
FAQ
Kiedy odbędzie się jubileusz MOCAK-u i jakie wydarzenia zaplanowano?
Jubileusz Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK przypada na maj 2026 roku. W programie znalazły się trzy sezony wystawiennicze poświęcone wybitnym artystkom i artystom oraz szeroka oferta wydarzeń dla różnych grup odbiorców.
Jakie są najważniejsze zmiany w programie MOCAK-u na jubileusz?
Program na 15-lecie MOCAK-u kładzie szczególny nacisk na twórczość kobiet, sztukę zaangażowaną społecznie, działania feministyczne i krytyczne interpretacje historii sztuki, wprowadzając korektę dotychczasowych praktyk instytucjonalnych.
W jaki sposób zwiedzający mogą sami przeanalizować zmiany w narracji sztuki?
Zwiedzający mogą uczestniczyć w wystawach, warsztatach i debatach, które skupiają się na analizie języka, ciała i kobiecej podmiotowości w sztuce, dzięki czemu samodzielnie ocenią, jak współczesne interpretacje wpływają na ich postrzeganie historii sztuki i kultury.
